نقش اینکوترمز (Incoterms) در تعیین شرایط تحویل کالا در صادرات

نقش اینکوترمز (Incoterms) در تعیین شرایط تحویل کالا در صادرات

در دنیای تجارت بین‌الملل، زبان مشترک برای جلوگیری از سوءتفاهم میان خریدار و فروشنده حیاتی است. اینکوترمز (International Commercial Terms) مجموعه‌ای از مقررات تدوین شده توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) است که به طور دقیق مشخص می‌کند مسئولیت هزینه‌ها، خطرات و وظایف در هر مرحله از حمل و نقل بر عهده چه کسی است.

۱. وظایف اصلی اینکوترمز

اینکوترمز سه جنبه کلیدی در هر قرارداد صادراتی را روشن می‌کند:

• تعهدات (Obligations): چه کسی مسئول سازماندهی حمل و نقل، بیمه و تهیه اسناد گمرکی است؟

• هزینه‌ها (Costs): کدام طرف هزینه بسته‌بندی، بارگیری، کرایه حمل و عوارض گمرکی را پرداخت می‌کند؟

• انتقال ریسک (Risk Transfer): دقیقاً در کدام نقطه جغرافیایی، مسئولیت خسارت یا فقدان کالا از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود؟

۲. دسته‌بندی پرکاربردترین اصطلاحات (Incoterms 2020)

قوانین اینکوترمز معمولاً به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:

الف) روش‌های چندوجهی (هر نوع وسیله حمل)

• EXW (تحویل درب کارخانه): کمترین مسئولیت برای صادرکننده؛ خریدار تمام مراحل حمل را مدیریت می‌کند.

• FCA (تحویل به حمل‌کننده): فروشنده کالا را در محل مقرر به شرکت حمل‌ونقل معرفی شده توسط خریدار تحویل می‌دهد.

• CPT (پرداخت کرایه حمل تا مقصد): فروشنده هزینه حمل را تا مقصد می‌دهد، اما ریسک بلافاصله پس از تحویل به اولین حمل‌کننده منتقل می‌شود.

• DDP (تحویل در مقصد با پرداخت عوارض): بیشترین مسئولیت برای صادرکننده؛ تمام هزینه‌ها و گمرک مقصد بر عهده فروشنده است.

ب) مخصوص حمل و نقل دریایی و آب‌راه‌های داخلی

• FOB (تحویل روی عرشه کشتی): فروشنده کالا را روی کشتی قرار می‌دهد. ریسک و هزینه از روی لبه کشتی به بعد با خریدار است.

• CIF (ارزش، بیمه و کرایه حمل): مشابه CFR، اما فروشنده موظف به تهیه بیمه برای کالا نیز هست.

۳. نکات کاربردی برای صادرکنندگان

برای انتخاب بهترین ترم (Term) در قراردادهای صادراتی، به این موارد توجه کنید:

1. توانایی عملیاتی: اگر در کشور مقصد نماینده یا تخصص گمرکی ندارید، هرگز قرارداد DDP نبندید.

2. کنترل بر کالا: اگر می‌خواهید نظارت دقیق بر نحوه حمل و نقل داشته باشید، از کدهای گروه C (مانند CIF یا CIP) استفاده کنید.

3. مدیریت هزینه: در روش EXW، صادرکننده کنترلی بر هزینه‌های حمل ندارد و ممکن است خریدار به دلیل هزینه‌های بالای لجستیک، در دفعات بعد از خرید منصرف شود.

4. دقت در نگارش: همیشه ورژن اینکوترمز و محل دقیق تحویل را در قرارداد ذکر کنید. (مثال: FOB Bandar Abbas, Incoterms 2020)

جمع‌بندی

اینکوترمز ابزاری برای مدیریت ریسک است، نه جایگزینی برای قرارداد فروش. صادرکننده هوشمند کسی است که با انتخاب درست این قوانین، هم هزینه‌های خود را بهینه کند و هم از بروز دعاوی حقوقی در صورت وقوع حوادث ناخواسته جلوگیری نماید.

استانداردها و روش‌های نوین بسته‌بندی در صادرات؛ از حفاظت تا بازاریابی

نقش و جایگاه سازمان توسعه تجارت ایران (TPO) در اکوسیستم صادراتی

قوانین و مقررات جدید واردات در ایران (سال 1404): آنچه باید بدانید

واردات چه کالاهایی در شرایط فعلی بازار ایران سودآور است؟