کارت بازرگانی؛ ماهیت، کاربرد و نقش راهبردی آن در فرآیند واردات
مقدمه
کارت بازرگانی (Commercial Card)، شناسنامهی رسمی هر فرد حقیقی یا حقوقی برای ورود به عرصه تجارت بینالمللی در ایران است. طبق قوانین گمرکی و بازرگانی ایران، انجام هرگونه فعالیت در زمینه صادرات و واردات کالا به صورت تجاری، مستلزم داشتن این کارت است. در سال ۲۰۲۶، با هوشمندسازی سامانهها، کارت بازرگانی دیگر تنها یک کارت فیزیکی نیست، بلکه کلید دسترسی به «سامانه جامع تجارت» و تعیینکننده رتبه اعتباری بازرگان در پیشگاه دولت و بانکها محسوب میشود.
۱. کاربردهای اصلی کارت بازرگانی در واردات
بدون داشتن کارت بازرگانی معتبر، عملاً زنجیره واردات در همان گام اول متوقف میشود. کاربردهای کلیدی آن عبارتند از:
-
ثبت سفارش کالا: اولین مرحله واردات، ثبت مشخصات کالا در سامانه جامع تجارت است که تنها با کد کاربری متصل به کارت بازرگانی امکانپذیر است.
-
ترخیص کالا از گمرک: طبق ماده ۳ قانون مقررات صادرات و واردات، ترخیص کالا از گمرک برای مصارف تجاری منوط به داشتن کارت بازرگانی است.
-
عملیات ارزی و بانکی: بانکها برای تخصیص ارز (نیما، ارز حاصل از صادرات و…) و گشایش اعتبار اسنادی (LC)، وضعیت اعتبار و سقف ارزی کارت بازرگانی را استعلام میکنند.
-
ارتباط با اتاقهای بازرگانی: بهرهمندی از خدمات داوری، اخذ گواهی مبدأ برای صادرات و شرکت در هیئتهای تجاری بینالمللی.
۲. انواع کارت بازرگانی
کارتهای بازرگانی بر اساس نوع فعالیت و مالکیت به دستههای مختلفی تقسیم میشوند:
-
کارت تجاری: رایجترین نوع کارت برای خرید و فروش کالا در سطح بینالمللی.
-
کارت تولیدی (صنعتی): مخصوص واحدهای تولیدی دارای پروانه بهرهبرداری جهت واردات مواد اولیه و ماشینآلات خط تولید خودشان.
-
کارت خدماتی: برای شرکتهایی که مجوز فعالیت خدماتی دارند و تنها در محدوده فعالیت خود کالا وارد میکنند.
-
کارت موردی: برای اشخاصی که تنها یک بار قصد واردات یا صادرات کالایی خاص را دارند (با تایید گمرک).
۳. شرایط و الزامات دریافت کارت (استانداردهای ۲۰۲۶)
در سالهای اخیر، سختگیریهای قانونی برای جلوگیری از سوءاستفاده (کارتهای یکبار مصرف) افزایش یافته است:
-
محل فعالیت: داشتن سند مالکیت یا اجارهنامه با کد رهگیری برای محل کسب (اداری یا تجاری).
-
حداقل سن و تحصیلات: معمولاً حداقل ۲۳ سال سن و مدرک تحصیلی مرتبط یا سابقه فعالیت تجاری.
-
عدم سوءپیشینه کیفری و ورشکستگی به تقصیر.
-
گذراندن دورههای آموزشی: متقاضیان جدید باید دورههای آشنایی با قوانین گمرکی، مالیاتی و اینکوترمز را در اتاق بازرگانی بگذرانند.
۴. سیستم رتبهبندی و سقف واردات
یکی از مهمترین تحولات، ارتباط کارت بازرگانی با سیستم رتبهبندی اعتباری است.
-
سقف واردات سال اول: دارندگان کارتهای بازرگانی جدید (حقیقی یا حقوقی) در سال اول فعالیت خود با محدودیت سقف دلاری برای واردات مواجه هستند (مثلاً ۵۰۰ هزار دلار).
-
افزایش سقف: در صورت عملکرد شفاف مالیاتی، رفع تعهد ارزی بهموقع و نداشتن تخلفات گمرکی، رتبه اعتباری بازرگان ارتقا یافته و سقف واردات در سالهای بعد افزایش مییابد.
۵. مسئولیتهای حقوقی و مالیاتی
دارنده کارت بازرگانی باید نسبت به عواقب قانونی آن آگاه باشد:
-
مالیات علیالرأس: واردات کالا مشمول ۴٪ مالیات علیالحساب واردات است که از دارندگان کارت دریافت میشود.
-
مسئولیت کارتهای اجارهای: واگذاری کارت به غیر برای فرار مالیاتی یا دور زدن قوانین، جرم تلقی شده و منجر به ابطال دائم کارت و پیگرد قضایی سنگین برای صاحب کارت میشود.
جدول مقایسه کارت بازرگانی حقیقی و حقوقی
| شاخص | کارت حقیقی (شخصی) | کارت حقوقی (شرکتی) |
| مالکیت | به نام فرد صادر میشود | به نام شرکت و مدیرعامل |
| اعتبار بینالمللی | پایینتر | بالاتر (مناسب برای قراردادهای بزرگ) |
| سقف واردات | محدودتر | منعطفتر (بر اساس سرمایه شرکت) |
| مالیات | بر اساس درآمد شخص | بر اساس ترازنامه مالی شرکت |
نتیجهگیری
کارت بازرگانی تنها یک مجوز اداری نیست، بلکه معیار سنجش اعتبار یک تاجر در زنجیره تامین جهانی و داخلی است. با توجه به نظارتهای سیستمی دقیق در سال ۲۰۲۶، مدیریت صحیح سوابق کارت، پرداخت بهموقع مالیات و رعایت سقفهای ارزی، برای حفظ استمرار فعالیتهای وارداتی حیاتی است.
قوانین و مقررات صادراتی ایران در سال ۲۰۲۶ (۱۴۰۴-۱۴۰۵)
اشتباهات رایج در واردات و چگونگی پیشگیری از آنها
استانداردها و روشهای نوین بستهبندی در صادرات؛ از حفاظت تا بازاریابی
قوانین و مقررات جدید واردات در ایران (سال 1404): آنچه باید بدانید
بدون دیدگاه